سه تار بی کلام غمگین (دانلود 20 اثر برتر گلچین شده از بزرگان ایران)

هنرجویی که خسته از سر کار می آید و حتی هنوز غذا نخورده است سازش را برمیدارد و تمرین میکند این همت میخواهد. مثلاً وقتی میخواهد ماهور را تا آخر کار بزند، مشکلی ندارد و مجبور نیست که صرف نظر کند از بخشی گوشهها یا مجبور بشود دوباره کوک کند. با این حال هر سنتورنوازی الان نمیتواند تا ساز را دستش گرفت مثل ساز خودش آن را بزند. علامت دییِز (♯) در کنار کلید سل یا کلید فا، به این معنی است که تمامی نت ها روی آن خط یا بین این خطوط، باید به صورت بمل ( ♯ ) نیم گام یا نیم پرده به بالا نواخته شوند.

یعنی در گام بعدی روی پدال برای این ساز فکر میکنید؟ سازهای بعدی که میسازیم بر اساس این پلگذاری خواهد بود. گروه «نکیسا» سال 1400 توسط نوشین پاسدار تاسیس شده و هدف از تشکیل آن تولید و اجرای موسیقی تلفیقی با کلام از یک بانوی آهنگساز بر پایه اصول آهنگسازی موسیقی جهانی در قالب کوارتت زهی و سازهای کوبه ای است که بستری مناسب برای ارائه ی نقش ساز عود فراهم می کند.

بر اساس این سیمها آمدهام ساز ساختهام. دوم، این گوشیهای کنار سنتور در پایین ساز فاصلهاش زیاد و حدود 90 سانت است و بالا که فاصله کم است به حدود 30 سانت میرسد، سیمها در بالا به خاطر فاصله نزدیک فشار بیشتری روی خرک میآورند. خرک میتواند بین 5 تا 6 سانتیمتر باشد و ارتفاع آن نیز کمتر از یک سانتیمتر است که با شیطانکها هماهنگ شده است. چون سازسازی یک کار چندوجهی است و لزوما کسی که سازش صدای باحالی دارد و خوب میخواند، در مورد همه این ابعاد در سازسازی اطلاعات و دانشی ندارد و البته این طبیعی است.

آقای صفایی هم خیلی راضی است. ولی من بیشتر با 10 خرک میسازم و آنرا توصیه هم میکنم. با همان 10 خرک یا 11خرک میتواند بزند. در نتیجه تغییراتی که در ساز ایجاد کردهام خرکهای بالا با پایین تقریباً یکنواخت میشوند. شبکههای بالا و پایین یک مقدار فاصلهشان از کلاف بیشتر میشود که بتوانند صدا بدهند. مثلاً توی این بمساز وقتی یک مضراب میزنید، 30 ثانیه صدایش را میشنوید. وقتی 30 تا نت را اجرا می کنید،همه اینها در فضا میماند. وقتی نوازنده از سیمهای زرد به سفید می آید، آدم سخت متوجه میشود که جای نواختن عوض شد. سیمهای کنترباس هم فرق میکند.

بالا در اثر فشار زیاد صفحه نمیتواند رزونانس کند، پایین هم در اثر فشار کم رزونانس کمی دارد. و در پایین سنتور که خرکها از شیطانک فاصله دارند، در حالیکه قدشان یکی است. باز هم صد درصد نیست، چون دو خرک بالا و پایین کنار کلاف قرار میگیرند و صدایشان خفه است و صفحه آنجا نمیتواند زیاد رزونانس بکند، ولی بقیه اینها یکدستتر میشوند. بعد هم من اعتقاد به 10خرک دارم، نه 9 خرک. مدل فایبرگلاس این تنبکها را هم شاید بتوان تازهترین و بهروزترین تنبکِ این مجموعه دانست. شاید برای این ساز هم مثل پیانو باید یک پدال طراحی کنیم که بتوانیم صدا را خفه کنیم.

شاید باید پدالهایی دستی باشد. خوشبختانه جواب داد. من دو هفته روی بمساز وقت صرف کردم که ببینم چه سیمی را باید به کجا بیندازم و تا کجا میتوانم کوک را بالا ببرم. انگشت اول مجاز به حرکت است و انگشتهای دوم و سوم مجاز به حرکت نیستند مگر سکوت لازم بین دو جمله وجود داشته باشد. شیطانک بین قسمت اصلی دسته و پنچهٔ ساز قرار میگیرد و جنس آن از استخوان یا پلاستیک است. سهتار دارای ۲۵ یا 28 پرده حرکت از جنس رودهی حیوانات یا ابریشم است. اندازه دهانه 27 است که قابل سفارش در اندازه های دیگر نیز میباشد.

مرتب کوک میکردم و میدیدم آنچیزی که من میخواستم نیست تا به نتیجه رسیدم. آن دو تا نتی را که بالا ندارد، این دوخرک اضافه شده جبران میکند. برای کوک کردن ساز سه تار میتوانید با کمک گوشی هایی که در انتهای دسته قرار دارد هر چهار سیم سه تار را کوک کنید، نتی که برای کوک کردن سیم اول سه تار انتخاب میکنند نت دو می باشد و بقیه ی سیم ها مانند سیم اول کوک میشود.

او خواهان سازگاری مفید این دو و همراهی و همیاری احساس و عاطفه با عقل و اندیشه است. یک دایره سیاه رنگ تو پر که یک خط مستقیم از یک سمت ان به یک سو کشیده شده است. یک مقدار بالای ساز بازتر است، چون اگر بسته باشد دیگر صداها کاملاً خفه و کدر میشود. فشار روی آنها کم است، اما در بالا فشار 10، 20 برابر بیشتر است. این روزها در بیشتر سنتورها عرض صفحه را کم می گیرند (27، 28 سانتی متر).

این است که همه سنتورها آن وسط فقط صدای خوبی میدهد. که برای قوت آن بهتر است مضراب فلزی سه تار روی انگشت سبابه قرارگیرد .ولی بصورت قشقاهی هم میتوان نواخت. او در تار نوازی هم سر آمد هم عصرانش بود و به همین دلیل ارج و قرب فراوانی نزد ناصرالدین شاه داشت. آن آهنگی را که ازش خوشش آمد بنوازد. کجا بنوازد. مثل سنتور نیست که همین جور ریز بنوازد.

ساز ضربی و کوبه ای یکی نیست؟ این یکی از مشکلهای بمساز است. موسیقی تلفیقی یا فیوژن نوعی از موسیقی است که نتیجه تلفیق چند ساز از فرهنگ های مختلف است. این طور نیست. طول را که زیاد کنند باید همه چیز به همان نسبت زیاد بشود. چند تا کتاب بیرون آمده است و من قدیم میشنیدم که بچهها میگفتند معلمان سازسازی ما را به کارگاههایشان راه نمیدهند، اما الان اینطور نیست. حالا تصمیم دارم در آینده نمایشگاهی برگزار و از سنتورنوازان دعوت کنم که بیایند و ببینند ما حرف بیخودی نمیزنیم. این آموزشگاه سالانه یک رسیتال پیانو و چندین اجرا براى هنرجویان در سالن هاى معتبر برگزار می کند.

دیدگاهتان را بنویسید